br

Website WOSHkoor

Bread and Roses

We vechten voor brood, maar ook voor rozen.

Brood en rozen

Bread and Roses

Lawrence, Massachusetts, 11 januari 1912:
14 000 textielarbeiders gaan de straat op uit protest tegen de lage lonen, de lange werktijden en de slechte werkomstandigheden. Nog eens 25 000 anderen volgen hun voorbeeld. De grootste textielindustrie ter wereld werd lamgelegd.
Bij de stakers ook vele vrouwen met spandoeken waarop “Bread and Roses” stond, een eis voor een leefbaar loon (bread) en ook voor waardigheid en respect (roses).

Terwijl we marcheren, marcheren, in de schoonheid van de dag worden een miljoen donkere keukens,
en duizend duistere zolders getroffen door de glans van een plots opkomende zon
want het volk hoort ons zingen ‘brood en rozen’, brood en rozen’

Terwijl we marcheren, marcheren, strijden we ook voor de mannen want ze blijven kinderen van een vrouw, en we blijven hen koesteren.
We zullen niet zwoegen en zweten van onze geboorte tot onze dood, het lijf heeft verlangens, maar ook het hart:
geef ons brood, maar geef ook rozen.

Terwijl we marcheren, marcheren, treuren talloze dode vrouwen verder in het lied dat wij zingen,
de oude schreeuw om brood maar ook om kunst, liefde en schoonheid:
ja, we vechten voor brood, maar ook voor rozen.

Terwijl we marcheren, marcheren, staan we fier rechtop.
De opstand van de vrouwen is de opstand van ons allen.
Geen tien zwoegers voor maar één die geniet, maar samen de glorie van het leven delen:
brood en rozen, brood en rozen.

 

As we go marching, marching, in the beauty of the day.
A million darkened kitchens, a thousand mill lofts grey are touched with all the radiance
that a sudden sun discloses, for the people hear us singing:
bread and roses, bread and roses.

As we come marching, marching, we battle too for men.
For they are women's children and we mother them again.
Our lives shall not be sweated from birth until life closes, hearts starve as well as bodies:
give us bread, but give us roses.

As we come marching, marching, un-numbered women dead go crying through our singing their ancient call for bread.
Small art and love and beauty their trudging spirits knew:
Yes, it is bread we. fight for, but we fight for roses, too.

As we go marching, marching, we're standing proud and tall.
The rising of the women means the rising of us all.
No more the drudge and idler ten that toil where one reposes, but a sharing of life's glories:
bread and roses, bread and roses.

In de winter van 1912 werd in het stadje Lawrence, in de Amerikaanse staat Massachusetts, door meer dan 20 000 textielarbeiders, grotendeels migranten, gestaakt tegen de onmenselijke arbeids- en levensvoorwaarden die door de textielpatroons werden opgelegd.
De vrouwen speelden een bijzonder moedige rol bij de piketten. Het waren ook de vrouwen die zorgden voor wat de naam van de staking zou worden. Zij droegen protestborden met de slogan: we willen brood, maar we willen ook rozen!.
In 2000 maakte de Britse regisseur Ken Loach een film met als titel ‘Bread and Roses’. De film gaat over de strijd die twee Mexicaanse arbeiders in Los Angees voeren voor het recht op vakbondsvrijheid.

‘Brood en Rozen’ : het thema voor ons nieuw concert.
Omdat het aansluit bij ons manifest...: we komen op voor een menswaardig bestaan voor iedereen. Maar zo’n bestaan gaat verder dan recht op brood; we hebben ook recht op rozen. Niet alleen de materiële zaken, maar ook de immateriële zaken bepalen de kwaliteit van het leven.
Mensen hebben naast brood ook recht op creativiteit, inspraak, ontplooiing, waardigheid, respect,... Wie ten volle mens wil zijn heeft recht op meer dan brood alleen.
Ook rozen horen erbij....

Liedjeslijst Brood en Rozen

Grândola

Land van broederschap, het volk heeft het voor het zeggen.

Grandola
Foto Lore Van Loock

Grândola

Een mens kan zich maar ten volle als mens ontplooien als zij/hij in vrijheid kan leven, niet de vrijheid waarbij het ‘ik’ het hoogste goed is, wel een vrijheid die we beleven in een sfeer van broederlijkheid en gelijkheid met en tegenover mekaar.

Grândola, zonverbrande stad
Land van broederschap, het volk heeft het voor het zeggen binnen jouw muren, o stad.
Grândola, zonverbrande stad
Op iedere hoek, een vriend. In ieder gelaat, gelijkheid.
In de schaduw van een steeneik die niet meer wist hoe oud hij was,
zwoer ik mij te laten leiden, Grândola, door jouw wil
In de schaduw van een steeneik die niet meer wist hoe oud hij was.

Grândola, vila morena is een Portugees lied dat in 1972 is gecomponeerd door José Afonso. Het beschrijft de verbondenheid van de bevolking van de stad Grândola, in het district Setúbal. Het lied zou bekend worden als het startsignaal van de Anjerrevolutie.
Tijdens het begin van de jaren ’70 trekt José Afonso door Portugal. Zijn optredens zijn verboden en zelfs zijn naam mag niet in de pers verschijnen. Op veel plaatsen waar hij komt worden zijn concerten afgelast door de PIDE, de geheime dienst, en hij belandt zelfs voor enige tijd in de gevangenis.
Op een zeker moment komt hij aan in Grândola. Hij treedt op in het gebouw van de muziekvereniging Musica Velha. Daar zingt hij zo ongeveer elk lied dat hij geschreven heeft en door het regime verboden is. De PIDE staat buiten te wachten, maar durft niet binnen te komen. Na het optreden schrijft José Afonso als dank voor de gastvrijheid de tekst van het lied.
Op 29 maart 1974 treedt hij op in het Coliseu in Lissabon, samen met andere artiesten. De voorstelling wordt afgesloten met het lied Grândola, vila morena. In de zaal zijn onder meer soldaten aanwezig die later zouden deelnemen aan de Anjerrevolutie. Zij besluiten dit lied te kiezen als symbool voor de revolutie.
Een maand later, op 25 april, om tien voor half één in de morgen, klinkt het lied tweemaal achter elkaar op Rádio Renascença. Dit is het afgesproken signaal waarmee de revolutie begint. Het signaal betekende voor ingewijden dat alle belangrijke posities waren ingenomen door revolutionairen, en voor de soldaten dat het moment was aangebroken om de kazernes te verlaten. Dit was het einde van het autoritaire bewind van Salazar en zijn opvolger Caetano, het einde van 40 jaar onderdrukking en fascisme.
Op straat deelde de enthousiaste bevolking anjers uit aan de soldaten. Vandaar: “Revolução dos Cravos”, Anjerrevolutie.

Morena” in “vila morena” betekent zoiets als “zonverbrand”, “donker” of “bruin”.

Grândola, vila morena
Terra da fraternidade o povo é quem mais ordena dentro de ti, ó cidade
Grândola, vila morena
Em cada esquina um amigo, em cada rosto igualdade
Grândola, vila morena, terra da fraternidade
À sombra duma azinheira, que já não sabia a idade, jurei ter por companheira
Grândola a tua vontade
À sombra duma azinheira, que já não sabia a idade.

Liedjeslijst Brood en Rozen

Yiddish tango

Speel me de tango van de overlevenden van een verspreid en uiteengedreven volk.

Yiddish Tango

Yiddish tango

Wij kiezen voor muziek, dansen en zingen met heel ons hart om duidelijk te maken dat we blijven geloven in een wereld van vrede; een wereld waar iedereen, groot en klein, de kans krijgt om te groeien in zelfrespect. Dit lied vertelt - vertrekkend van Wereldoorlog II - precies waar het WOSHkoor voor staat:

Speel me dan een Jiddische tango
- het maakt niet uit of het Misnagdisch of Chassidisch zou zijn -
opdat zelfs grootmoeders het zouden kunnen begrijpen
en zich aan het dansen zetten.
Speel, speel muzikant, speel
met al het gevoel van een Joods hart.
Speel ons een dans, och speel,
speel - ik smeek je - met heel je hart en met gevoel.
Speel me de tango van de overlevenden
van een verspreid en uiteengedreven volk
opdat de kinderen, groot en klein,
het zouden begrijpen
en zich aan het dansen zetten.
Speel me een tango maar zeker geen Arische,
zeker geen Arische of barbaarse
opdat onze vijanden zouden zien
dat ik nog kan dansen
en zelfs met passie dansen!
Speel me de tango van de vrede
en dat het echt vrede zal zijn en geen droom
en dat Hitler en zijn rijk mogen grillen in de hel
’t is dan pas dat wij echt zouden kunnen dansen!

Het lied, waarvan u hier de tekst lezen kan, is een traditioneel Jiddisch lied, voor het WOSHkoor vierstemmig bewerkt door zijn dirigent Jan Grant.

Sphil zhe mir a tango oys in Yidish
zol dos zayn Misnagdish oder Khsidish
di bobele aleyn zolkenen dos farshteyn
un take a tentsele geyn
sphil, sphil, klezmerl sphil
via Yidish harts hot gefil
sphil, sphil mir a tentsele, oy sphil
sphil, ikh bet dikh, mit neshome, mit gefil
Sphil zhe mir a tango oys fun pleytim,
fun dem folk tsezeytn un tseshpreytn,
az kinder, groys un kleyn,
zoln kenen dos farshteyn
un take a tentsele geyn!
Sphil zhe mir a tango, nor nit Arish,
zol dos zayn nit Arish nit barbarish
az di sonim zoln zen,
az ikh nokh tantsn ken,
un take a rentsele mit bren!
Sphil zhe mir a tango oys fun sholem,
zol dos zayn a sholem, nit keyn kholem,
az Hitler mit zayn raykh,
zoldi kapore vern glaykh
dos vet zayn a tentsele far aykh!

Liedjeslijst Brood en Rozen

Peace for Palestine

Wij zijn een brug en een ladder voor allen die dromen.

Peace for Palestine
Foto Lore Van Loock

Peace for Palestine

We willen ons lied zingen om boven propaganda, haat, geweld en terrorisme uit te stijgen en in de hoop dat zowel Joden als Palestijnen begrijpen dat alleen door het land te delen met respect voor de rechten van alle inwoners er vrede kan komen. Bijgevoegd de volledige vertalingen van beide liederen.

Ik richt me tot u allen. Ik neem jouw hand en houd ze zachtjes vast.
Ik kus de grond onder jouw voeten.
Ik weet dat ik voor jou mijn leven zou geven.
Mijn leven zou ik jou schenken.
Ik schenk je het licht van mijn ogen, het vuur van mijn hart.
De pijn die ik lijd is slechts een klein deel van jouw pijn.
Ik heb mijn land nooit verkocht, ik heb geprobeerd het te dienen
door de indringers met standvastigheid en moed tegemoet te gaan, een wees, bereid te sterven.
Door mijn volk op mijn schouders te dragen zal je zien hoe hoog mijn vlag reikt,
en de berg wordt door de olijftakken groen gekleurd voor diegenen die na ons komen.
Ik richt me tot u allen.
We hebben banden met elkaar waarvan onze ouders nooit hebben gedroomd
We hebben discussies met mekaar die vroeger nooit werden gevoerd
We zijn hier voor iedereen.
We zijn een brug en een ladder voor allen die dromen, voor allen die gedroomd hebben
En nog tijdens ons leven, en nog tijdens onze dagen zullen we met luide stem zingen:
“We brachten vrede onder ons”.
Indien jouw feest het mijne wordt, net als je overtuiging en dromen,
dan kunnen we een nieuwe wereld bouwen, een wereld van liefde en vrede.
Als het doel duidelijk wordt, dan wordt iedereen humaan.
Een familie drinkt uit hetzelfde glas: het glas van de vrede, het vredesglas
We hebben niets dat mooier is dan vrede, zoeter dan vrede.
Ja, onze ouders hebben de zure vruchten van gisteren gegeten,
maar onze tanden, je zal verbaasd zijn, zijn niet verrot.
Samen zullen we onze harten verenigen, samen zullen we onze geesten openen.
Met de kinderen van de vrede, met de kinderen van de dromen
Met het vredesglas.

Een oplossing in het Palestijns-Israëlisch conflict lijkt vandaag nog steeds ver weg. Dit lied wil blijvend aandacht vragen voor het conflict en een smeekbede zijn voor een vreedzame oplossing.
Het lied is een samenvoeging van 2 liederen: Unadikum en The Jewish-Arab Peace song.

1.Unadikum (ik richt me tot u allen) één van de bekendste Palestijnse liederen naar een gedicht van de bekende Palestijnse dichter Tawfiq Zayyad; werd op muziek gezet door Ahmad Qaboor. Het lied drukt de vastberadenheid van de Palestijnen uit om op hun grondgebied te blijven wonen. Uit dit lied hebben we een klein stukje genomen.

2.Hevenu shalom aleinu (we brachten vrede onder ons) is een Joods lied dat in de synagoges gezongen wordt tijdens de Joodse Hoog-/Feestdagen. Onder de titel Jewish-Arab Peace song wordt het door enkele Joden (in het Hebreeuws) en door Palestijnen (in het Arabisch - Ma Ana Ajimal Min Salaam - Niets is mooier dan vrede) samen gezongen.

We hebben een stuk Hebreeuwse tekst en een stuk Arabische tekst gebruikt in ons lied. Het is een lied in een Safardische jazzy stijl.

Uit Unadikum:
Unadikum
Ashudtu 3laa ayadikum
Wa abusu ‘l arda
Te7ta nayalikum
Wa aqulu afdikum

Wa uhdikum daya 3ynay
Nasyby min ma’sikum

Arabisch uit Jewish-Arab Peace Song
Idak lou yib’a idi
Imanak wil’ahlam
Minamar dinya jdidi
Danya mahbi wa’salam
Wilama ‘niya titsafa
Kool inas biyib’ku nas
Minsir eylet hub
Eyli tishrab min kas
Min kas i’salam
Ma ana ajmal min salam

Hebreeuws uit Jewish-Arab Peace Song
Yesh beneynu hiburim
She’horeynu lo halmu
Yesh beneynu diburim
She’ad koh lo nishme’u
Anahru kan bishvil koolam
Anahnu gesher ve’soolam
Bishvil mi she’holem
Bishvil mi she’halam
Ve’od be’hayeynu
Nashir be’koleynu
Hevenu shalom aleinu

Liedjeslijst Brood en Rozen

Ola se thimizoun

Alles herinnert me aan jou.

Ola se thimizoun
Foto Lore Van Loock

Ola se thimizoun

In een concert over ‘Brood en Rozen’ mag je ook zingen over de liefde. We kozen voor een lied gecomponeerd door Manos Loïzos (1937-1982), een uitgesproken tegenstander van de Griekse militaire junta en actief lid van de Griekse communistische partij. In 1975 was hij uitgegroeid tot één van de meest populaire Griekse muzikale artiesten. Dit is de vertaling van zijn lied, een gezongen stilleven:

Alles herinnert me aan jou, eenvoudig, geliefd; alledaagse dingen van jou lijken samen met mij te wachten op jouw komst, zelfs als de dageraad nooit meer aanbreekt.
Jouw liefde vult de kamer, net als het lied dat we samen zongen, gezichten en woorden,
en deze droom die nu kraakt in zijn voegen, hoe zal het zijn als de dageraad aanbreekt? Alles herinnert me aan jou, al je beste vrienden zitten nu in de bar of in de filmzaal.
Ik ben alleen en lees de brief die je me schreef nog voor onze eerste kus.

2007 werd uitgeroepen tot “Manos-Loizosjaar” in Griekenland. Haris Alexiou zong het lied op een herdenking in Athene. Het hele stadion zong mee. Dit is de Griekse tekst bij benadering geschreven in ons alfabet.

Ola se thimizoun, aplaki’ agapimèna pragmata dika sou kathimerina
San na perimenoun ki’avta madzi memena na this ki’as ksaradziy ia sterni for a
Oli mas i’agapi tin kamara gemizi san ena tragoudi pou legamè kidio
Prosopo kai logia kai t’oneiro pou trizei santha ksimerosi Ti tha n’alithino
Ola se thimizoun, aplaki’ agapimèna pragmata dika sou kathimerina.
Ola se thimizoun kipio kali mas filou allos stin taverna allos sinema
Moni diavazou gramma pou hes steilei prin na filithoume proti mas fora
Ola mas i’agapi tin kamara gemizi san ena tragoudi pou legamè ki dio
Prosopa kai logia kai toneiro pou trizei santha ksimerosi Ti thana lithino
Ola se thimizoun, aplaki’ agapimèna pragmata dika sou kathimerina

Liedjeslijst Brood en Rozen

La Paloma

Ze dacht dat jouw hart haar thuis was.

La Paloma
Foto Lore Van Loock

La Paloma

De duif beging een vergissing, ze was fout.
In plaats van Noordwaarts te gaan, ging ze naar het Zuiden
Ze meende dat het graan water was
Ze hield de zee voor de lucht en dacht dat de nacht de dag was,
dat de sterren de dauw waren, de hitte gevallen sneeuw,
dat je rok je bloes was, dat jouw hart haar thuis was.
Zij sliep in aan de rand van het water. Jij, hoog op een tak.

We vonden ‘La paloma’ op de cd ‘Alas pa’ volar’ van Angélique Ionatos. Vertaling: ‘vleugels om te vliegen’. De cd is een hommage aan de Mexicaanse schilderes Frida Kahlo. Ondertitel van de cd: Angélique Ionatos canta Frida Kahlo.
Frida Kahlo (1907-1954) was een Mexicaanse schilderes, een geestelijk en fysiek gekwelde maar gepassioneerde artieste. De tekst van ‘La paloma’ is van Rafael Alberti (niet van Kahlo), maar Frida Kahlo schreef het gedicht in haar intiem dagboek. Het gedicht gaat over de liefde, de liefde die niet wil lukken.
Als Frida Kahlo het gedicht overschreef ging het voor haar over haar grote geliefde, de Mexicaanse schilder Diego Riviera, die zij beminde, aanbad, en waarmee het altijd weer fout ging. Tegelijkertijd is ‘La paloma’ een allegorie voor het nastreven van idealen.
De (vredes)duif zoekt haar weg, op zoek naar vrede (geliefde), maar het lukt haar niet. Ze maakt fouten en moet rusten terwijl haar ideaal hoog(hartig) boven op de tak blijft zitten. Maar het is slechts slapen; morgen vliegt ze weer verder, ‘op zoek naar’, wetend dat het ideaal hoog(hartig) op de tak zit en moeilijk te bereiken is.

Se equivocó la paloma, se equivocaba.
En vez del Norte, fue al Sur.
Creyó que el trigo era el agua
Creyó que el mar era el cielo
Que la noche la mañana
Que las estrellas, rocío
Que la calor, la Nevada
Que tu falda era tu blusa
Que tu corazón su casa
Ella se durmió en la orilla
Tú, en la cumbre de una rama.

Liedjeslijst Brood en Rozen

Sechaba

Kom, kijk naar de problemen van Afrika.

Sechaba
Foto Lore Van Loock

Sechaba

‘Sechaba’ komt uit de Zuid-Afrikaanse musical Sarafina! (1987).
Sarafina! vertelt het verhaal van studenten die strijden tegen de apartheid. Sechaba betekent “Volk”. Dit is een lied over apartheid, onderdrukking, racisme in Zuid-Afrika. Is dat niet iets van ‘vroeger’? ‘
In de grond gaat het ook over de onderdrukking en uitbuiting van de mijnwerkers en andere arbeiders: hun condities zijn nog steeds niet verbeterd, hun roep om ‘brood’ als een rechtvaardig (leefbaar) loon en menswaardige werkomstandigheden wordt nog steeds bloedig gesmoord.
Nu echter niet meer door blanken, maar door zwarte soldaten. Er groeien geen rozen in de mijnen, en huilen de kinderen in de townships nog steeds om melk (en brood)?

O moeder, we worden aangevallen
Het volk treurt, onze veestapel is weg
De mannen zijn weggevoerd, betrapt zonder pas
De treinen brengen hen weg naar Johannesburg
Enkel meisjes en jongens blijven achter in Soweto
Kom, kijk naar de problemen van Afrika,
De kinderen, de vrouwen
Lieg niet tegen ons
We hebben gehoord dat je de vijand helpt
De geesten van onze voorouders zijn wakker geschud!
Mogen we terug thuis komen!
Daar is de politie, ze bestormen Dlamini!
In de mijnen van Johannesburg sterven de mannen.
We weten niet wat te doen, ga terug naar huis!
De kinderen wenen, de melk is op
We zijn die informanten-schurken beu
Het doet pijn dat dit gebeurt in Afrika.

Iyo, siyelele Mama! - u helele!
Siyalila sichaba, dikgomo difedile - u helele!
Bafedile li bopapa batsware tsi dipasa - u helele!
Sitimela sibatsedi bafeletsi Johane - u helele!
Basimani basitsana batshabile Soweto - u helele!
Masiya li basadi basetsi balibangwe - u helele!
Tlang li boneng matata a-Afrika - u helele!
Iyo! Siyelele Mama! - u helele!
Mus' ukukhulum' amanganyana
Sesizwil' ukuthi usebenzel' izitha - u helele!
Idlozi livukile! Masibuyel' emakhaya! - u helele!
Iyo! Siyelele Mama! - u helele!
Nang' amaphoyis' adlase liDlamini!
Emgodini weGoli amadoda aphelile
Asikwazi lokho, buyel' emakhaya!
Abantwana bayakhala, ubisi luphelile
Abatsotsi bezimpimpi ziyakhathaza
Yibuhlungu, madoda! le ndaba yase Afrika

Liedjeslijst Brood en Rozen

When the tigers broke free

Zo nam het oppercommando mijn vader van mij weg.

When the tigers broke free
Foto Lore Van Loock

When the tigers broke free

Vrede is een absolute voorwaarde voor een menswaardig bestaan.
Het lied gaat over die kleine jongen (eigen ervaring van Roger Waters) die zijn vader nooit zal kennen. We denken hierbij aan alle vrouwen, moeders, kinderen, familieleden van die tientallen slachtoffers die ook vandaag elke dag vallen onder oorlogsgeweld en extremisme.

Het was net voor zonsopgang
Op een miezerige morgen in het zwarte jaar ‘44
Toen de commandant van de voorpost vroeg om zijn mannen terug te trekken
En het bevel kreeg stand te houden
En de generaals baden hun gebeden
Terwijl de andere troepen de vijandelijke tanks probeerden op te houden
En het Anzio bruggenhoofd hield stand
Ten koste van een paar honderd gewone levens.

En de aardige oude koning George
Stuurde mijn moeder een brief
Toen hij hoorde dat mijn vader niet meer was
Ik herinner me dat het in de vorm van een perkamenten rol was
Versierd met gouden palmen
En ik heb het op een dag teruggevonden
Verstopt in een lade met oude foto’s
Als ik eraan terug denk krijg ik nog tranen in de ogen
Zijne Koninklijke hoogheid ondertekende
Met zijn eigen rubberen stempel.

Het was pikdonker
Er was rijm aan de grond
Toen de tijgers erop los gingen
En niemand van de Koninklijke fuseliers compagnie C. overleefde
Ze werden allen achtergelaten
De meesten waren dood
De anderen stervende
En dat is hoe het Opper Commando
Mijn vader afnam van mij

Roger Waters van Pink Floyd vertelt in dit lied hoe de oorlog in 1944 hem als vijfjarig jongetje zijn vader afnam. Eric Fletcher Waters, vader van zanger Roger Waters van Pink Floyd, sneuvelde in de tweede wereldoorlog in Anzio (operation Shingle), Italië toen de geallieerden daar landden in een poging om Rome te veroveren/bevrijden.
Roger beschrijft hoe compagnie C, waar zijn vader deel van uitmaakte, stand moest houden tegen een Duitse tankaanval met Tiger tanks. Als kind vindt de protagonist dan de Koninklijke brief die de dood van zijn vader meldt. Roger Waters geeft in de drie korte strofen een vrij onthecht en nuchter verslag van de situatie en weet telkens met de laatste regel een geladen emotionele opmerking te formuleren.
De eerste strofe vertelt eigenlijk de strategische keuze van de generale staf; de laatste regel suggereert dat in een oorlog nogal losjes en cynisch met mensenlevens wordt omgesprongen. De tweede strofe vertelt hoe de zoon van de gesneuvelde de rouwbrief van de koning vindt.
Opnieuw is de laatste regel ontluisterend over de betrokkenheid van de machthebbers bij het leed van de nabestaanden. De brief wordt “persoonlijk” getekend met de Koninklijke rubberen stempel. De derde strofe is een summier verslag van de veldslag. De laatste regel is hier snoeihard in de vaststelling dat de oorlog vaders wegmaait en op die manier ook de toekomst hypothekeert.
Annemie Corens arrangeerde dit lied voor het WOSHkoor.

It was just before dawn
One miserable morning in black 'forty four.
When the forward commander
Was told to sit tight
When he asked that his men be withdrawn.
And the Generals gave thanks
As the other ranks held back
The enemy tanks for a while.
And the Anzio bridgehead
Was held for the price
Of a few hundred ordinary lives.

And kind old King George
Sent Mother a note
When he heard that father was gone.
It was, I recall,
In the form of a scroll,
With gold leaf adorned,
And I found it one day
In a drawer of old photographs, hidden away.
And my eyes still grow damp to remember
His Majesty signed
With his own rubber stamp.

It was dark all around.
There was frost in the ground
When the tigers broke free.
And no one survived
From the Royal Fusiliers Company C.
They were all left behind,
Most of them dead,
The rest of them dying.
And that's how the High Command
Took my daddy from me.

Liedjeslijst Brood en Rozen

Pequeño paria

Hij kent geen vreugde, zijn hart is van ijs.

Pequeño paria
Foto Lore Van Loock

Pequeño paria

Dit lied vertelt de geschiedenis van een beruchte Argentijnse seriemoordenaar in de jaren 1910 die, vóór hij werd doodgestoken door medegevangenen (hij wurgde hun katten),
zijn geheim verklapte aan een criminoloog: toen hij vijf was werd hij verkracht en gemarteld door zijn stiefvader.
Dit is de vertaling van het lied dat wij zingen, een lied over een kleine jongen die nooit liefde heeft gekend en er als volwassene dus ook geen kon geven.

Kleine paria, het kind dat geboren werd uit de schaduw,
speelt het spel van het bloed, om zijn pijn te verzachten.
Hij kent geen vreugde, zijn hart is van ijs,
zijn onschuld is van angst en zijn liefde waanzinnig.
Hij hoeft geen troost, wrok jaagt hem geen schrik aan
omdat hij nooit werd geknuffeld, omdat hij pijn uitzweet.
Koud zweet op zijn handen, uiteindelijk gestopt door de dood,
kleine verloren jongen, eenzaamheid voedde je op.
Grijze rivieren zoogden je, de duisternis baarde je.
Een slaaplied voor het kind, een troostend woord alsjeblief,
want zijn ziel heeft het koud. Ach, wat doet de liefde hem pijn!
Geef het kind een troostend woord, een slaaplied alsjeblief,
hoe koud is zijn ziel, ach, wat doet de liefde hem pijn.
Grijze rivieren zoogden je, de duisternis baarde je.

Van ‘Pequeño paria’ maakte Melingo een ‘cumbia’ gezongen in ‘lunfardo’, tangobargoens van Buenos Aires, taal van de bannelingen, ter hulp geschoten door dichters en schrijvers, indrukwekkend, triestig en dan weer vrolijk.
De ziel is gekwetst en toch gaat dit volk moedig door (tango is ontstaan in de sloppenwijken). Wie een optreden van het "orquesta tipica ciudad baigon" heeft gezien, heeft dit bemerkt: ze brengen dit vanuit hun ziel (mi alma).
Om deze muziek kleur te geven zijn er mensen gesneuveld: muziek maken en dansen was daar te allen tijde verboden! Dit is een tango! Een gezongen tango!
Een eigenzinnig gezongen tango door de heer Daniel Melingo, een Argentijn met Parijs als uitvalsbasis. En al even ontworteld klinkt zijn zeer persoonlijke interpretatie van dit onsterfelijke muziekgenre. “Loco” (gek), zo wordt Daniel Melingo wel eens genoemd, want wat hij met tango doet, is soms té gek. Hij speelt met de wetten van het genre. Muzikaal is Melingo een razende avonturier, die de tango nuevo verder meeneemt richting Het Onbekende. Als geboren en getogen Porteño (inwoner van Buenos Aires) voelt hij als geen ander de melancholie, de tristesse aan, die eigen is aan tango.

Pequeño paria
el niño que de las sombras nació,
juega el juego de la sangre
para matar su dolor.
No conoce de alegrías de hielo
es su corazón,
de terror es su inocencia
y de locura su amor.
No necesita el alivio,
no lo amedrenta el rencor
por que nunca tuvo abrazos,
por que le duele sudor.
Sudor frío de sus manos,
que la muerte al fin calmó,
pequeño niño perdido
la soledad te crió.
Mamaste de ríos grises,
la oscuridad te parió.
Un arruyo para el niño,
un consuelo por favor,
que tiene fría su alma.
Ay! que le duele el amor.
Un consuelo para el niño,
un arruyo por favor,
que tiene fría su alma.
Ay! que le duele el amor.
Mamaste de ríos grises,
la oscuridad te parió.
Mamaste de ríos grises la oscuridad...
Mamaste de ríos grises!

Liedjeslijst Brood en Rozen

Kiko and the lavender moon

Hij droomt en droomt.

Kiko and the lavender moon
Foto Lore Van Loock

Kiko and the lavender moon

Een kind probeert te ontsnappen aan de realiteit van elke dag door zijn/haar eigen realiteit te creëren. In dat ‘andere leven’ is spel, dans en droom zijn/haar manier om te overleven. De behoefte aan “ontsnappen” en “het leven mooier kleuren” druipt van dit nummer af, zowel muzikaal als qua tekst.
Een mooie inkleuring van de rozen in ons thema.

Kiko en de lavendel maan
Speelt niet, doet geloven
dat hij niemand ziet
En dan wacht hij
En dan doet hij alsof
En dan buigt hij
En dan schudt hij
Hij speelt en speelt
speelt nog steeds tot
hij gaat slapen

Kiko en de lavendel maan
Danst niet,
trekt gezichten naar een grote zwarte kat
En dan vliegt hij tot op de muur
Staat op één voet
valt zelfs niet
Danst en danst
Danst nog steeds
tot hij gaat slapen

Hij slaapt altijd
tot de zon ondergaat
Hij wordt nooit wakker
tot er niemand in de buurt is
Hij stopt nooit
kan zijn adem niet inhouden
Het is er altijd
maakt hem doodsbang

Kiko en de lavendel maan
droomt niet van groene schoenen
kapsels en cake
En dan wenst hij de wereld weg
En dan knielt hij alsof hij bidt
Hij droomt en droomt
Kiko de lavendel maan

Los Lobos is de Amerikaanse Tex-Mex-rockgroep die zowel in het Engels als in het Spaans zingt en stijlen combineert als country, rock 'n roll, blues, bolero en mariachi.
De muziekstijl van Los Lobos wordt ook wel chicanorock genoemd, verwijzend naar de Chicano's, de naam voor kinderen die in Los Angeles geboren zijn uit een gezin met Mexicaanse ouders. Ze werden bekend met hun remake van het nummer La Bamba van Ritchie Valens, voor de gelijknamige film. Het nummer werd in 1987 in verschillende landen een nummer 1-hit.
Vijf jaar later brachten ze het album Kiko uit met nummers over kindermisbruik, alcoholisme, dakloosheid, verkrachting en de dood.
Het is een onberekenbaar maar emotioneel album van Los Lobos dat verhalen van hoop en wanhoop tegen een ritmische achtergrond zet vol met feedback, distortion, sound bites en andere studio capriolen die de roots-rock traditie definiëren. In 2012 werd van het album een “20th anniversary edition” uitgegeven.
Het lied Kiko and the lavender moon is een surrealistisch sprookje over kinderlijk onschuld. Het kleine jongetje Kiko, een magisch maar eenzaam karakter, komt ‘s nachts buiten om te ‘dansen en dansen’.
De componist had zijn kinderjaren in gedachten toen hij de tekst schreef: “Ik nam de herinneringen aan dat kleine huisje waarin ik opgroeide en mijn moeders ladenkast-altaar en kon dat in een lied stoppen”.

Kiko and the lavender moon
Not playing, makes believe
Nobody can see
And then he waits
And then he fakes
And then he bends
And then he shakes
He plays and plays
Still playing till he
Goes off to sleep

Kiko and the lavender moon
Not dancing making faces at
A big black cat
And then he flies
Up to the wall
Stands on one foot
Doesn't even fall
Dance and dance
Still dancing till
He goes off to sleep

He always sleeps
Till the sun goes down
He never wakes
Till no one's around
He never stops
Can't catch his breath
It's always there
Scares him to death

Kiko and the lavender moon
Not dreaming 'bout green shoes
Haircuts and cake
And then he wishes
The world away
And then he kneels
As if to pray
He dreams and dreams
Kiko and the lavender moon

Liedjeslijst Brood en Rozen

Mphefumlo

Hoe ver zullen deze wereldse problemen mij blijven achtervolgen?

Mphefumlo
Foto Lore Van Loock

Mphefumlo

Het gospellied MPHEFUMLO is een aanklacht tegen al het geweld in de wereld. Oorlog, honger, misdaad, moord, onrecht, armoede, ziekte, ontvoering, onthoofding, verkrachting,...kortom ‘geweld’ : een vicieuze cirkel waar geen eind aan komt en die de hele wereld in haar macht heeft. De tijd van alle levende wezens hier op aarde is eindig, maar aan al het geweld in de wereld komt geen einde. Of zoals de inhoud van dit gospellied krachtig zegt: my soul, where will you end up? During the pains of this world my sun is about to set. My Lord, only you know! We zingen dit hemels lied als uiting van onze strijd tegen al dit onrecht, ‘waar alleen God het antwoord op kent’.

Hoe ver zullen deze wereldse problemen mij blijven achtervolgen?
Mijn god, gij alleen weet dat.

Mphefumlo is een lied uit het project Zuiderwind/Southern Wind, opgezet door Jo Van Driessche (Rembetika vzw) en Wouter Vandenabeele (Olla Vogala).
Zuiderwind/Southern wind draait om dampende Zuid-Afrikaanse muziek in een Westers arrangement. Een aantal muzikanten van het Belgische Olla Vogala werkte daartoe samen met een gedreven Afrikaanse gitarist, een percussionist uit Mozambique en drie jonge Zulu zangeressen en een zanger.
De muzikanten staan duidelijk in de schaduw van de vier stemmen, die zorgen voor prachtige typische Zuid-Afrikaanse driestemmige harmonieën. Dit unieke project is vastgelegd op de cd Zuiderwind. De tekst en de muziek zijn van het Zuid-Afrikaanse duo S.Mbele & T. Nzimanda

Mphefumlo wam’ wophelelaphi
Wezinhlungu zal’ omhlaba
Ilanga lam’ seliyashona
Nkosi yam’ nguwe owaziyo

Liedjeslijst Brood en Rozen

Los Libertadores

Dit is de boom van de bevrijde mensen. De grondboom, de wolkboom, de broodboom, de pijlboom, de vuistboom, de vuurboom.

Los Libertadores
Foto Lore Van Loock

Los Libertadores

‘Los Libertadores’ is weer een nummer uit de Canto General, je weet wel, dat immense epos van meer dan 300 gedichten (342) waarin Pablo Neruda de geschiedenis schetst van het Amerikaanse continent in al zijn facetten (fauna, flora, politieke en sociale strijd).
‘Los Libertadores’ is een lof van de vrijheid, een lof van de strijd die gevoerd werd opdat mensen zouden kunnen leven in vrijheid; een lof van de strijd voor het menselijke recht op brood én rozen.

DE BEVRIJDERS

Hier komt de boom, de boom
van de storm, de boom van het volk.
Uit de aarde ontstaan hun helden
zoals de bladeren uit het sap,
en de wind slaat de
luidruchtige bladermassa stuk,
tot het zaad van het brood
opnieuw neervalt op de aarde.
Hier komt de boom, de boom
gevoed door naakte lijken,
gegeselde en verminkte lijken,
lijken met onmogelijke gezichten,
gespiesd op een lans,
verbrokkeld op de brandstapel,
onthoofd door de bijl,
gevierendeeld met paarden,
gekruisigd in de kerk.
Hier komt de boom, de boom
wiens wortels levend zijn,
hij haalde meststof uit het martelaarschap,
zijn wortels voedden zich met bloed,
en hij onttrok tranen uit de grond:
hij stuwde ze omhoog door zijn takken,
verdeelde ze over zijn bladerdek.
Het werden onzichtbare bloemen,
soms begraven bloemen,
dan weer lichtten hun bloemblaadjes op zoals planeten.
En de mens plukte
de hard geworden bloemkronen, van de takken
hij gaf ze door van hand tot hand,
als magnolia’s of granaatbloemen
en plots, openden ze de grond,
groeiden tot aan de sterren.
Dit is de boom van de bevrijde mensen.
De grond-boom, de wolk-boom,
de brood-boom, de pijl-boom,
de vuist-boom, de vuur-boom.
Het stormachtige water
van ons donkere tijdperk plantte hem,
maar zijn stam slingert heen en weer
tot aan de grenzen van zijn macht.
Dan weer, vallen de takken
gebroken door woede
en dreigende as bedekt zijn oude majesteit:
zo kwam hij uit andere tijden
zo kwam hij uit de doodstrijd
tot een heimelijke hand
ontelbare armen, het volk,
dat de brokstukken bewaarde en
de onwrikbare stronken verborg.
Zijn lippen waren de bladeren
van de onmetelijke verdeelde boom,
uitgestrooid naar alle kanten,
wandelend op zijn wortels.
Dit is de boom, de boom
van het volk, van alle volkeren,
van de vrijheid, van de strijd.
Klamp je vast aan zijn manen:
raak zijn hernieuwde stralen aan:
stop je hand in de fabrieken
waar zijn kloppende vrucht
dag na dag haar licht verspreidt.
Neem die grond in je handen,
neem deel aan die pracht,
á neem je brood en je appel,
je hart en je paard
en trek de wacht op aan de grens
aan het uiteinde van zijn bladeren.
Verdedig het doel van zijn bloemkronen,
beleef samen de vijandige nachten,
bewaak de cyclus van de dageraad,
adem de sterrenhemel in,
die de boom stut,
de boom
die groeit in het midden van de aarde.

 

 

‘Los Libertadores’ is het vierde deel van de Canto General. ‘De bevrijders’, de uitgebreidste zang van de ‘Canto’ is een lof van de vrijheid. Neruda bezingt hierin de strijdt voor de nationale en sociale bevrijding van de volkeren van Zuid- en Midden-Amerika. Een zang vol dramatische schoonheid en kracht, die de edelste figuren van die strijd onsterfelijk maakt. Pablo Neruda beschrijft hen in 43 gedichten. Het inleidende gedicht, Los Libertadores, werd door Mikis Theodorakis op muziek gezet.

Los Libertadores
Foto Lore Van Loock

Aquí viene el árbol, el árbol
de la tormenta, el árbol del pueblo.
De la tierra suben sus héroes
como las hojas por la savia,
y el viento estrella los follajes
de muchedumbre rumorosa,
hasta que cae la semilla
del pan otra vez a la tierra.
Aquí viene el árbol, el árbol
nutrido por muertos desnudos,
muertos azotados y heridos,
muertos de rostros imposibles,
empalados sobre una lanza,
desmenuzados en la hoguera,
decapitados por el hacha,
descuartizados a caballo,
crucificados en la iglesia.
Aquí viene el árbol, el árbol
cuyas raíces están vivas,
sacó salitre del martirio,
sus raíces comieron sangre,
y extrajo lágrimas del suelo:
las elevó por sus ramajes,
las repartió en su arquitectura.
Fueron flores invisibles,
a veces, flores enterradas,
otras veces iluminaron
sus pétalos como planetas.
Y el hombre recogió en las ramas
las corolas endurecidas,
las entregó de mano en mano
como magnolias o granadas
y de pronto, abrieron la tierra,
crecieron hasta las estrellas.
Éste es el árbol de los libres.
El árbol tierra, el árbol nube.
El árbol pan, el árbol flecha,
el árbol puño, el árbol fuego.
La ahoga el agua tormentosa
de nuestra época nocturna,
pero su mástil balancea
el ruedo de su poderio.
Otras veces, de nuevo caen
las ramas rotas por la cólera,
y una ceniza amenazante
cubre su antigua majestad:
así pasó desde otros tiempos,
así salió de la agonía,
hasta que una mano secreta,
unos brazos innumerables,
el pueblo, guardó los fragmentos,
escondió troncos invariables,
y sus labios eran las hojas
del inmenso árbol repartido,
diseminado en todas partes,
caminando con sus raíces.
Éste es el árbol, el árbol
del pueblo, de todos los pueblos
de la libertad, de la lucha.
Asómate a su cabellera:
toca sus rayos renovados:
hunde la mano en las usinas
donde su fruto palpitante
propaga su luz cada día.
Levanta esta tierra en tus manos,
participa de este esplendor,
toma tu pan y tu manzana,
tu corazón y tu caballo
y monta guardia en la frontera,
en el límite de sus hojas.
Defiende el fin de sus corolas,
comparte las noches hostiles,
vigila el ciclo de la aurora,
respira la altura estrellada,
sosteniendo el árbol, el árbol
que crece en medio de la tierra.

Neruda moest uit Chili vluchten na de coup van Pinochet, waarbij de democratisch verkozen president Allende de dood vond en al wat maar enigszins naar links rook in het voetbalstadion van Santiago werd opgesloten en gemarteld, velen totterdood, zoals Victor Jara.
Enkelen konden ontsnappen door bijtijds in ballingschap te gaan. Europa kende toen een ware invasie van Chileense politieke vluchtelingen. Neruda was een van hen.

Liedjeslijst Brood en Rozen

Algarrobo Algarrobal

Ik heb zin om te wenen van pure levensvreugde.

Algarrobo Algarrobal
Foto Lore Van Loock

Algarrobo Algarrobal

‘Algarrobo, algarrobal’ is een ode, een liefdesverklaring aan carnaval.
Omdat carnaval in Zuid-Amerika het moment bij uitstek is waarop de armen hun huizen, de krottenwijken, verlaten en in al hun waardigheid, feestelijk uitgedost, naar buiten treden om te feesten. Met carnaval gaat niet alle energie naar ‘brood’, dan is er ook tijd voor ‘rozen’. (zie ook ‘Calango’)

Johannesbroodboom
Wat geniet ik van je takken
Wanneer ze beginnen te botten
Zij zeggen ons dat het bijna carnaval is
Johannesbroodboom
De videla (°)komt ’s nachts buiten
Om te zingen en te wenen
Met de roffel van de maan
En de liefde voor carnaval
Johannesbroodboom
Wanneer de coyuyos(°°) zingen
Heb ik zin om te wenen
Van pure levensvreugde
Omdat het weldra carnaval is

‘Algarrobo,algarrobal’ is een liedje dat gezongen werd door Mercedes Sosa, die geweldige Argentijnse madame die met haar repertoire stem gaf aan het volk van Latijns-Amerika; stem gaf aan hun droom voor een betere wereld.

Algarrobo, algarrobal
Que gusto me dan tus ramas
Cuando empiezan a brotar
Señal que viene llegando
El tiempo del carnaval
Algarrobo, algarrobal
La vidala por la noche
Sale a cantar y a llorar
Con el tambor de la luna
Y el amor del carnaval
Algarrobo, algarrobal
Cuando cantan los coyuyos
Me dan ganas de llorar
De puro gusto mi vida
Porque llega el carnaval

(°)Videla is een Argentijns folkloristisch gezang dat door twee solisten wordt gezongen.
(°°)Coyuyos is de naam van een insect uit Argentinië.

Liedjeslijst Brood en Rozen

Mkhedruli

Een man is gelukkig dat hij terug naar huis keren kan, als hij een goede vrouw heeft.

Mkhedruli

Mkhedruli

Dit lied is heel oud en komt uit Guria, een gebied in Georgië. Het laatste deel is overgenomen van de middeleeuwse Georgische dichter Shota Rustavel. Uit ‘The Knight in Panter’s skin’ (12 de eeuw).
Dit is blijkbaar dé Georgische dichter. Volgens Levan (Georgische filoloog in Leuven) zouden de meeste mensen dit werk gelezen hebben of in ieder geval in de kast hebben staan).

Een man trekt graag ten strijde als hij een paard heeft
en hij is gelukkig dat hij terug naar huis kan keren
als hij een goede vrouw heeft.
Maar, als de man een mooie vrouw heeft,
wiens karakter niet zachtaardig is,
dan zullen zowel haar schoonbroer als haar schoonmoeder
veel last hebben van haar.
Het is beter eervol te sterven dan in schande te leven!

Zoals in vele culturen is ook in Georgië het samen zingen met enkele mensen een van de meest geliefde wijzen om zich te ontspannen en te genieten van het leven.
Bij de mannen hoort daar dan nog een beetje haantjesgedrag bij. Ze proberen mekaar te overtreffen in virtuositeit en een stemmenstrijd; daar houden ze van.
De teksten - op het eerste zicht voor ons vaak schabouwelijk - komen meestal voort uit oude mythes. Dat is ook zo voor Mkhedruli. Belangrijker dan de tekst zijn de vele korte klankjes waarmee ze met elkaar kunnen bekvechten én in harmonie komen.
Hieronder de tekst in het Georgisch. De vetgedrukte zinnen zijn de eigenlijke tekst.
De rest van de woorden betekent niets meer in modern Georgisch. Oorspronkelijk zijn de woorden godsdienstige termen geweest van andere ‘volkeren’(?) die veel invloed hadden in het Georgië van die tijd. Na verloop van tijd viel die godsdienstige betekenis weg en ging men de woorden als klanken overnemen in liederen.” (naar Levan Gigineishvili, Georgische filoloog).
De originele tekst is in zwarte vette letters, de stemmenstrijd en de virtuositeit is in gewoon lettertype.

adilai a dilai
hou dilo raninao ranina
hoi dilao dila
ho rero crera
o rero orera
omshi tsavla mas ukharis
visats kargi tskheni hkauso
he orero ra
he hei ra hei hei he
adilai a dilai
hou dilo raninao ranina
hou dilao dila
ho rero orera o rero orera
dabruneba da shin mosvla
visats kargi tsoli hkauso
he orero ra
he hei ra hei hei he
adilai a dilai...
lamazi qalis patronsa
tu ar khaudes qali tkbili
he orero ra...
adilai a dilai...
an mazli unda unda chiodes
anda mizi dedamtili
he orero ra...
adilai a dilai...
sjobs sitsotskhlesa nazrakhsa
sikudili sakhelovani
he orero ra...

Liedjeslijst Brood en Rozen

Ciribiribela

Als het morgenochtend oorlog zou zijn...

Ciribiribela
Foto Lore Van Loock

Ciribiribela

Het lied gaat over een jong koppel in een stad in politieke crisis, waar elk ogenblik een oorlog kan beginnen (Joegoslavië).
Ze vragen zich af: wat zouden we doen als het morgenochtend oorlog zou zijn? Ze zouden zich samen afsluiten van die oorlog (deuren dicht, vensters toe, gordijnen dicht, deken over het hoofd)... ‘Maar laat ons nu dansen’.
“Dansen’ : als teken van verzet tegen de oorlog. “Dansen’: als ode aan de vrijheid.
Een leven in vrijheid, daar heeft iedereen recht op. Wie leeft in vrijheid geniet van brood én rozen.

Als het morgenochtend oorlog zou zijn
kom mijn liefste, als het oorlog zou zijn
wij twee, wat zouden we dan doen?
Allereerst: de deuren dicht.
En wat dan nog? De vensters toe.
En wat dan nog? De ramen dicht.
Als het morgenochtend oorlog zou zijn
Oh mijn liefste, ik zou wel weten wat me zou bevallen
We sluiten de deuren, we doen de vensters toe en de gordijnen trekken we dicht.
We geven een kus en dan weze het stil
en als het dan begint,
als het dan uitbreekt
trekken we de deken gewoon over ons hoofd
alleen nog sterren, jij en ik.
We eten druiven en drinken wijn,
laat ons ons heel klein maken
tot die klote oorlog voorbij is.
Wanneer ze me dan komen halen
vergeet me niet als ik dan matroos ben.
Maar eerst dansen we.
Ciribiribela

Het lied komt uit de cd ‘Champagne for Gypsies’ van Goran Bregovic, een cd als aanklacht tgen de harde wijze waarop Roma-zigeuners in heel Europa worden behandeld.
Ciribiribela is in oorsprong een Servisch lied, maar wij hebben ons gebaseerd op de uitvoering van Duits-Zwitserse Stephan Eicher:

Wänn morn am morge wäri Chrieg
chumm mi Schatz wäri Chrieg?
U mir Zwoi, was mached mer?
Z allererscht: Türe zue.
U denn no? D Fäischter zue.
U denn no ? D Schiibe zue.
Jojojojojojo.
Wänn morn am morge wäri Chrieg
oh min Schatz,
ig wüsst scho was mer gfiel
Mir bschliesse d Türe zue,
mir mached d Faischter zue
u d Vorhäng zieh mer zue,
gäbed es Müntschi u näh isch Rueh.
U wänns dänn afat,
wänns dänn chlöpft
zieh mer d Dechi eifach über d Chöpf.
Alli Sterne Du u Ig
Aessed Trube und trinked Wii
Chumm mir mached ois ganz chlii
bis de Schiis-Chrieg isch verbii
Chumm mer tanze eis Ciribiribella
Jo jo jo...

Liedjeslijst Brood en Rozen

Calango

Als de viool een mens was, dan zou ze zingen.

Calango
Foto Lore Van Loock

Calango

Calango is niet alleen een Zuid-Amerikaanse hagedis maar ook een Braziliaanse dans die op het jaarlijkse carnaval wordt gedanst en gezongen. Voor de arme bewoners van de krottenwijken de mogelijkheid om buiten kommer en kwel ook te feesten, te kunnen genieten. De tekst is heel eenvoudig

Dag calango, hoe gaat het ermee?
Als de viool een mens was dan zou ze zingen
en de vlaggen zouden de calango dansen.

Wij zingen het in hun taal: Portugees vermengd met het Afrikaans van de zwarte slaven

Oi, calango dâ,
téré ré calango dâ
téré ré cu mé gar fica
téré ré cu mé que ta
Oi, calango dê,
téré ré calango da
téré ré cu mé gar
fica téré ré cu mé que ta
Violao se fosse gente
que gostasse de cantà
abandena asmodénhas
pra cantàcalango (dâ )
Oi, calango

Liedjeslijst Brood en Rozen

Tsy Kivy

Er is nog zoveel te doen, laat geluk je basis zijn.

Tsy Kivy
Foto Lore Van Loock

Tsy Kivy

Dit is een lied uit Madagascar. Een lied over hoop. Hoop blijft centraal staan in het WOSHkoor, ook met ‘Brood en Rozen’.
Al is er nog veel te doen, geef de moed /de hoop niet op en vermoei jezelf niet met klagen. Wees gelukkig met de maan en miljoenen sterren. Het lied is een oproep om geluk de basis van het leven te laten zijn, m.a.w. : Als je rozen wil, zoek ze niet te ver, soms liggen ze voor 't rapen, voor wie de eenvoudige schoonheid wil zien en het geluk van kleine dingen kent, zoals vrolijke muziek als 'Tsy Kivy'.

Wees niet ontmoedigd.
Er is nog veel te doen.
Wees niet zo ontmoedigd.
We zitten nog vol energie.
Vermoei jezelf dus niet met klagen.
Broeders en zuster leven nog.
Geef de hoop niet op.
Er is altijd iemand die op je wacht.
Maak je dus geen zorgen,
verlies je slaap niet
Kijk eens,
we zijn gewoon gelukkig.
Kijk maar goed,
alles wat je ziet is magie.
Kijk nog eens,
we spelen vanuit ons hart.
Kijk, kijk,
zou je niet graag zijn zoals wij?
Zon, als jij onder gaat
komen er andere lichten naar mij.
De maan, miljoenen sterren
zullen in mijn leven licht brengen.
Er is nog zoveel te doen.
Laat geluk de basis van je leven zijn
Een, twee, drie, vier.
Ik zou opnieuw willen geboren worden !

Tsy Kivy is een liedje van ‘de groep “Tarika” uit Madagascar.
Het woord Tarika betekent in het Madagascisch gewoon “groep”. In de tachtiger jaren startten ze onder de naam Tarika Sammy. Vanaf 1993 werd het Tarika. Thuishaven werd Londen. Hun tweede album “Son Egal” was in samenwerking met Senegalese musici. Veel van hun muziek is gebaseerd op de traditionele muziek uit Madagascar. Hun album “Soul Makassar” bespeelde de muzikale band tussen Madagascar en Indonesië. De groep wordt geleid door twee zussen, Hanitra en Noro. Time Magazine zette Tarika in 2001 in hun top 10 van beste bands ter wereld.
Typisch is het gebruik van de “Valiha”, het nationale instrument van Madagascar: een lange bamboebuis waarop snaren gespannen zijn die vliegensvlug kunnen bespeeld worden. Heel mooi!
Op de cd ‘Son Egal’ geven zij zelf de volgende uitleg over het tot stand komen van Tsy Kivy.
“Ik heb dit liedje geschreven om aan te tonen dat er veel dingen in het leven zijn om positief over te zijn. Op onze tour door Canada ontmoetten we een bijzonder vriendelijke man, Ben Randriamananjara. Hij is een Madagascische gitarist die blues brengt onder de naam Madagascar Slim, maar hij vond onze muziek zo knap dat hij terug naar Madagascar wou om opnieuw traditioneel te leren musiceren. Ik vroeg hem om wat muziek voor me te schrijven, en hij stuurde me een melodietje op band.
Toen dacht ik plots aan Tsy Kivy en linkte de twee aan elkaar in een lied. Als we live spelen valt dit altijd erg in de smaak bij het publiek en dat maakt me gelukkig, omdat dit het resultaat is van onze moeite om Madagascische mensen in het buitenland opnieuw te interesseren voor hun cultuur. Madagascar Slim is nu naar Madagascar teruggekeerd om de valiha en de geschiedenis van onze traditionele muziek te leren en hij brengt binnenkort zijn eigen album uit. Dit is het lied Tsy Kivy in onze taal.

Mbola betsaka ny asa hatao e
K'Aza ketraka toy izao e
Mbola matanjaka toy ny ala
K'Aza vizana mitaraina
Mbola velona koa ra zoky
Tsy azo atao ny manary toky
Mbola alina raha ny any
K'Aza adino fa tsy tafandry
Jereo tsara
Fa heniky ny hafaliana
Jereo tsara
tsakarena dia mahavariana
Jereo tsara
Fa mikoba amin'ny lalao
Jereo tsara
no iriana ho toy izao
Raha milentika ianao ry masoandro
Raha milentika ianao dia hitranga indray
Ireo volana, kintana maro
Hanazava ny lalako tsindraindray
Mbola betsaka ny asa hatao e
K'Aza ketraka toy izao
Mbola matanjaka toy ny ala
K'Aza vizana mitaraina
Mbola velona koa ra zoky
Tsy azo atao ny manary toky
Mbola alina raha ny any
K'Aza adino fa tsy tafandry
Jereo tsara
Fa heniky ny hafaliana
Jereo tsara
tsakarena de mahavariana
Jereo tsara
Fa mikoba amin'ny lalao
Jereo tsara
no iriana ho toy izao
Iray-roa-telo-efatra :
Sa maika hiverina amin'ity tany ity
Iray-roa-telo-efatra :
Sa maika hiverina amin'ity tany ity”

Liedjeslijst Brood en Rozen